تۆمەتەکەی ترامپ و دەیان ساڵ بەڵێنی درۆی ئەمریکا بە کورد

 لێدوانەکانی ئەم دواییەی دۆناڵد ترامپ سەبارەت بە کورد جارێکی دیکە یەکێک لە کۆنترین درزەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی ئاشکرا کرد؛ درزێک کە زۆرێک لە کوردەکان بە مێژوویەکی دوور و درێژی دەزانن کە وەک ئامرازێک بەکارهێنراوە و دواتر لەلایەن ئەمریکاوە وازی لێ هێنراوە. لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا، سەرۆکی ئەمریکا نەک هەر بانگەشەی ئەوەی کرد کە واشنتۆن بەنیازی ناردنی چەک بووە بۆ هێزە کوردییەکان لە کاتی شەڕی ئەم دواییەدا، بەڵکوو کوردەکانیشی بەوە تۆمەتبار کرد کە ئەو چەکانەیان بۆ خۆی هەڵگرتووە؛ پاگەندەیەک کە لەگەڵ کاردانەوەی توندی سەرکردەکانی کورد بەرەوڕوو بووەوە.

ترامپ لە وتارێکی مشتومڕاویدا وتی: کورد بێ هیوای کردین، ئەوە شەرمەزارییە و ئەمەم لەبیر دەمێنێتەوە. هاوکات بانگەشەی ئەوەشی کردووە کە کورد "هەمیشە زیاتری دەوێت و تەنیا وەردەگرێت".

ئەو قسانە لە کاتێکدایە کە هەردوو لایەنی هەرێمی کوردستان و لایەنە کوردستانییەکان ڕەتیانکردووەتەوە هیچ چەکێکیان لە ئەمریکا وەرگرتبێت. هەروەها مارکۆ ڕوبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا هەوڵیدا میانڕەوی لە لێدوانەکانی ترامپ بکات و وتی نابێت لێدوانەکانی وەک پشتگیریکردن لە بەرنامەی چەکی نهێنی لێکبدرێتەوە.

بەڵام پرسیاری سەرەکی هەر ماوە: ئایا هەرگیز پلانێک بۆ هاوکاری سەربازی لە نێوان ئەمریکا و گرووپە کوردییەکان هەبووە؟

کورد: قوربانیی شەڕێکی گێڕانەوە

لە گێڕانەوەی ترامپدا، کوردەکان وەک هاوپەیمانێکی بێ منەت پێشکەش دەکرێن کە یارمەتییەکانی ئەمریکایان خراپ بەکارهێناوە. لە گێڕانەوەی ئیسرائیلدا، کورد وەک ئامرازێکی پۆتانسێل بۆ پێشخستنی ئامانجەکانی تەلئەبیب وێنا دەکرێت، وێنەیەک کە دەتوانێت ئەو تۆمەتە لەمێژینە بەهێزتر بکات کە دەڵێن بزووتنەوە کوردییەکان وابەستەی زلهێزە بیانییەکانن.

لەبەرامبەردا گێڕانەوەی باڵادەست لە تورکیا و بەشێک لە هەرێمی کوردستانی عێراق ئەوەیە کە سەرکردە کوردەکان بڕیاریان دا دەست بە پرۆژەیەک نەکەن کە سوودەکانی ناڕوون و تێچووی زۆر زۆر بوو.

مێژوویەک لە بەڵێن و وازهێنان

کاردانەوەی ساردی ڕای گشتی کورد بەرامبەر بە لێدوانەکانی ترامپ ڕەگ و ڕیشەی لە ئەزموونێکی زۆر قووڵتردا هەیە. بۆ زۆرێک لە کوردەکان، لێدوانەکانی ئەم دواییەی سەرۆکی ئەمریکا تەنها دوایین لێدوانی زنجیرەیەکی دوور و درێژی ناپاکی و پاشەکشەی واشنتۆنە.

نموونەی ئەم ئەزموونە مێژووییە زۆرن:

بێدەنگی بەشێکی زۆری کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی لە بەرامبەر کیمیابارانی ڕژێمی سەدام حوسێن دژی کورد لە ساڵی ١٩٨٨؛

بەردەوامیی بێباکی زلهێزەکانی ڕۆژئاوا بەرامبەر بە سیاسەتە سەرکوتکارانەکانی تورکیا لە دژی کورد؛

جێبەجێنەکردنی زۆرێک لە چاوەڕوانییەکانی کوردانی عێراق لە ئەمریکا لە دوای ڕووخانی سەدام حسێن لە ساڵی ٢٠٠٣؛

دژایەتی ئەمریکا و وڵاتانی ڕۆژئاوا بۆ ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی هەرێمی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٧؛

بڕیارەکەی ترامپ لە ساڵی ٢٠١٩ بۆ کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە باکووری سوریا، کە ڕێگەی خۆشکرد بۆ ئۆپەراسیۆنی سەربازی تورکیا دژی هێزە کوردییەکان؛

و لە کۆتاییدا هەڵوێستی واشنتۆن بەرامبەر بە پێشهاتەکانی ئەم دواییەی سوریا و داواکارییە سیاسییەکانی کورد.

ئەم زنجیرە ڕووداوە لە یادەوەری سیاسی کورددا ئەو باوەڕەی بەهێزتر کردووە کە ئەمریکا هەرکاتێک پێویستی بە هاوکاریی کورد هەبووبێت پشتیوانیی کردووە، بەڵام کاتێک باس لە پەیوەندییەکانی واشنتۆن لەگەڵ حکومەتە گرنگەکانی ناوچەیی وەک تورکیا، عێراق یان سووریا دەکرێت، ئەم پەیوەندییانەی بۆ گرینگ نییە.

بۆچی کورد ئامادە نییە بچێتە ناو شەڕی ئەمریکاوە؟

زۆرێک لە چاودێران پێیان وایە کە ئەزموونی دەیان ساڵی ڕابردوو بەشێکی بەرچاوی ڕەوتە سیاسییەکانی کوردیان لە پێشنیارەکانی زلهێزە دەرەکییەکان وریاتر کردووە.

“لە جیهانێکدا کە زلهێزەکان تەنها لەسەر بنەمای بەرژەوەندییەکانی خۆیان کاردەکەن، بۆچی کورد دەبێت بارگرانی شەڕی خەڵکی دیکە لەپێناو ئەو مافانەدا هەڵبگرێت کە دیار نییە وەریدەگرێت یان نا؟”.

سووکایەتییە نوێیەکەی ترامپ بە برینێکی کۆن

بۆ زۆرێک لە کوردەکان مەسەلەکە تەنها تۆمەتێک یان ناکۆکییەکی سیاسی نییە. ئەوەی کاردانەوەکانی وروژاندووە، تۆنی سووکایەتیپێکردنی ترامپە بەرامبەر بەو خەڵکەی کە لە ساڵانی ڕابردوودا بە گرنگترین هاوپەیمانی ئەمریکا لە شەڕی دژی داعش لە عێراق و سووریا دادەنران.

لە چاوی ڕەخنەگرانەوە، ترامپ هەوڵدەدات شکستی ئامانجە گەورەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بخاتە ئەستۆی ئەکتەرێک کە نە دەوڵەتێکی سەربەخۆی هەیە و نە توانای وەڵامدانەوەی کاریگەرانەی هەیە لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا.

هەر لەبەر ئەم هۆکارە، لێدوانەکانی لەلایەن زۆرێک لە کوردەکانەوە نەک وەک ڕەخنەیەکی سیاسی، بەڵکوو وەک نموونەیەکی دیکەی هەمان نەخشەی مێژوویی سەیر دەکرێن؛ نەخشێک کە کورد چەندین جار وەک هاوپەیمان بەکارهێنراوە، بەڵام لە کاتە گرینگەکاندا بە تەنیا جێهێڵراوە.

ئەمڕۆ له کاتێکدا واشنتۆن و هاوپەیمانەکانی هەڵسەنگاندنی ئەنجامی شەڕی ئەم دواییه دەکەن، زۆرێک له کورد پێیان وایه که چیرۆکه که نەگۆڕاوە: زلهێزەکان هێشتا به دوای بەرژەوەندییەکانی خۆیاندا دەگەڕن و کوردیش ناچاره ، زیاتر له هەموو کاتێک، چارەنووسی خۆی به پشت بەستن به حیسابات و بەرژەوەندییەکانی خۆی دیاری بکات، نەک لێدوانی بیانییەکان.