هێرشی مووشەکی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل؛ گۆڕینی هاوکێشەی ڕێگری ناوچەکە

ئەم کارە لە ڕاستیدا پەیامێکی ستراتیژی فرە لایەن بوو کە بۆ تەلئەبیب و واشنتۆن و تەواوی ناوچەی ڕۆژئاوای ئاسیا نێردرا.

لە هەلومەرجێکدا کە ڕژێمی زایۆنیستی و بەشێک لە بازنەی ئەمریکا لە دوای شەڕی چل ڕۆژەی ئەم دواییە هەوڵی خستنەڕووی وێنەیەکی لاوازبووی هێزی بەرگری ئێرانیان دەدا، وەڵامدانەوەی مووشەکیی تاران نیشانی دا کە نەک هەر ئەم ئامانجە بەدی نەهاتووە، بەڵکوو کۆماری ئیسلامی ئێران هێشتا توانای یەکلاکەرەوەی لە هاوکێشە ئەمنییەکانی ناوچەکەدا هەیە.
گرنگترین پەیامی ئەم هێرشە ئەوە بوو کە شەڕی ئەم دواییە نەیتوانیوە ئیرادە و توانای وەڵامدانەوەی ئێران لاواز بکات. یەکێک لە ئامانجە سەرەکییەکانی تەلئەبیب لە چوونە ناو شەڕەکەدا ئەوە بوو کە ئەو بڕوایە دروست بکات کە ئێران دوای بەرگەگرتنی فشارە سەربازی و ئابووری و سیاسییەکان چیتر ناتوانێت وەڵامی ڕاستەوخۆ و کاریگەر بداتەوە. بەڵام تەقاندنی بەربڵاوی مووشەک بۆ ئامانجەکانی ناوچە داگیرکراوەکان دەریخست کە ژێرخانی مووشەکی ئێران هێشتا چالاک و بەتوانایە و لە ڕووی ئۆپەراسیۆنەوە ئامادەیە.
لە ڕاستیدا وەڵامی تاران شکستێکی ڕوونە بۆ حیساباتە ستراتیژییەکانی ئیسرائیل.

تەلئەبیب هیوای خواست شەڕی ئەم دواییە ببێتە هۆی وەرینی هێزی سەربازی ئێران، بەڵام ڕووداوەکانی ئەم دواییە دەریانخست کە نەک هەر هێزی مووشەکیی ئێران پارێزراوە، بەڵکوو کۆماری ئیسلامی هێشتا توانای بڕیاردانی خێرا و ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی لە ئاستی ستراتیژیدا هەیە.

ئەمە بۆ ڕژێمی زایۆنی گرنگە چونکە هەر پلانێکی ئەمنی و سەربازیی داهاتووی ئەم ڕژێمە دەبێ لەسەر بنەمای واقیعی دەسەڵاتی ئێران بێت نەک لەسەر بنەمای فانتازیا و خواستە سیاسییەکان.
پەیامی دووەمی ئەم هێرشە پەیوەندی بە پرسی میحوەری بەرخۆدانەوە هەیە. هێرشی ئیسرائیل بۆ سەر گەڕەکی باشووری بەیروت لە ڕاستیدا هێرشێک بوو بۆ سەر یەکێک لە گرنگترین ناوەندە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانی حزبوڵڵا لە لوبنان.

وەڵامی ئێران دەریخست کە تاران هێشتا ئاسایش و سەقامگیری لوبنان و پێگەی حزبوڵڵا بە بەشێک لە هاوکێشەی خۆڕاگری خۆی دەزانێت. ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە سەرەڕای پڕوپاگەندەی بەربڵاوی میدیاکانی ڕۆژئاوا و ئیسرائیل سەبارەت بە دوورخستنەوەی ئەکتەرەکانی بەرخۆدان لە یەکتر، پەیوەندییە ستراتیژییەکانی نێوان ئێران و حیزبوڵڵا وەک خۆی ماوەتەوە.
لەم نێوەندەدا، ڕەنگە گرنگترین دەستکەوتی ستراتژیکی هێرشی مووشەکیی ئێران، پێکهێنانی هاوکێشەیەکی نوێی ڕێگریکردن بێت. ساڵانێک بوو ڕژێمی زایۆنیستی هەوڵی دەدا هێرشەکانی بۆ سەر لوبنان، سووریا، عێراق و تەنانەت ئێرانیش بەبێ ئەوەی تێچووی ڕاستەوخۆ بدات،بەردەوام بێ. بەڵام وەڵامی ئەم دواییەی تاران ئەو پەیامەی نارد کە هێرشکردنە سەر ناوچەکانی باشووری بەیروت دەکرێت وەڵامدانەوەی ڕاستەوخۆی ناوچە داگیرکراوەکانی لەگەڵدا بێت. بە واتایەکی تر ئەوەی بەشێک لە شرۆڤەکارانی ئیسرائیلی بە “بەیروت بەرامبەر حەیفا” ناوی دەبەن، خەریکە دەبێتە هاوکێشەیەکی نوێی ئەمنی.
هاوکێشەیەکی لەو جۆرە دەتوانێت ئازادیی کردەوەیی ڕژێمی زایۆنی بە توندی سنووردار بکات.

لەمەودوا هەر چالاکیەکی سەربازی دژ بە لوبنان تەنیا لە چوارچێوەی بەرەی باکووردا پێناسە ناکرێت، بەڵکوو ڕەنگە ببێتە هۆی ڕووبەڕووبوونەوەی بەرفراوانتر لەگەڵ ئێران. ئەمەش تێچووی ئەمنی بڕیاردان لە تەلئەبیب بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات و دەتوانێت ڕۆڵێکی گرنگ بگێڕێت لە سنووردارکردنی ڕەفتارە شەڕانگێزەکانی ڕژێم.
لە لایەکی دیکەوە هێرشە مووشەکییەکانی ئێران پەیامێکی گرنگیشی بۆ ئەمریکا هەڵگرتبوو. لە چەند مانگی ڕابردوودا واشنتۆن بە بەکارهێنانی فشار و هەڕەشەی سەربازی هەوڵیدا ئیمتیازاتی زیاتر لە دانوستان و دۆسیە ناوچەییەکان بەدەستبهێنێت. وەڵامی ئێران دەریخست کە تاران بەردەوامە لە بەکارهێنانی تواناکانی هێزی ڕەق وەک ئامرازێکی کاریگەر لە هاوکێشە دیپلۆماسییەکاندا. بە واتایەکی تر ئێران ئەو پەیامەی نارد کە گوشاری سەربازی نەک هەر وای لێناکات پاشەکشە بکات، بەڵکوو دەتوانێت ببێتە هۆی زیادبوونی گرژی و تێچوو بوو ناوچەکە.
خاڵێکی دیکەی جێی سەرنج نیشاندانی توانای ئێرانە بۆ گەڕاندنەوەی دەسەڵاتی سەربازی.

یەکێک لە نیشاندەرە گرنگەکانی دەسەڵات لە ململانێیە مۆدێرنەکاندا توانای بنیاتنانەوەی خێرای تواناکانی ئۆپەراسیۆنە لە دوای ململانێیەک. وەڵامی ئەم دواییە دەریخست کە ئێران لەم بوارەشدا ئاستێکی بەرچاوی پێشکەش کردووە، و توانیویەتی توانای مووشەکی و فەرماندەیی خۆی بە ماوەیەکی زۆر دوای شەڕەکە بپارێزێت. ئەمە هۆشدارییەکی جیددییە بۆ دوژمنانی ئێران، چونکە نیشان دەدات کە تەنانەت لە ئەگەری ململانێی بەربڵاودا، ناتوانرێت تواناکانی ڕێگریی کۆماری ئیسلامی بە تەواوی نەهێلن یان لەکاربخرێن.

هەروەها لە هێرشەکەدا تیشکی خستە سەر سنوورداربوونی ستراتیژی سەربازی ئیسرائیل لە دژی ئێران.

ئەزموونی شەڕەکانی ڕابردووی دژی حەماس لە غەززە یان حزبوڵڵا لە لوبنان وایکردبوو کە هەندێک لە بازنەی ئیسرائیل باوەڕیان بەوە هەبێت کە دەتوانن هەمان شێوازی فشاری بەردەوام و هێرشی دەورەیی و پەرتەوازە دژی ئێران بەکاربهێنن.

بەڵام جیاوازییە بنەڕەتییەکانی نێوان ئێران و ئەکتەرە ناوچەییەکانی دیکە وایکردووە ستراتیژێکی لەو شێوەیە بێکاریگەر بێت.

ئێران زلهێزێکی ناوچەییە کە قووڵایی جوگرافیای بەرفراوانی هەیە و توانای سەربازیی هەمەچەشنی هەیە و توانای بەرگری سەربەخۆی هەیە و هەر لەبەر ئەم هۆکارەش ئەگەری جێبەجێکردنی مۆدێلەکانی پێشووی ئیسرائیل لە دژی زۆر سنووردار دەبێت.
جگە لەوەش، وەڵامدانەوەی مووشەکیی ئەم دواییە، متمانەی خۆڕاگری ئێرانی لەسەر ئاستی ناوچەیی زیاد کرد. وڵاتانی ناوچەکە لە نزیکەوە بەدواداچوون بۆ پێشهاتەکانی ئەم دواییە دەکەن و هەڵسەنگاندنی ئەوان بۆ هاوسەنگی هێز کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر ڕەفتاری سیاسی و ئەمنییان هەیە. نیشاندانی توانای ئێران بۆ وەڵامدانەوەی خێرا و ڕاستەوخۆ دەتوانێت پێگەی ئێران لە حیساباتی ئەکتەرە ناوچەییەکان بەهێز بکات و نیشان بدات کە تاران وەک یاریزانێکی یەکلاکەرەوە لە پێکهاتەی ئەمنی ڕۆژئاوای ئاسیادا دەمێنێتەوە.
لەسەر ئاستی ناوخۆی ڕژێمی زایۆنیش ئەم هێرشانە دەرئەنجامە گرنگەکانی دەبێت. کۆمەڵگای ئیسرائیل لە چەند مانگی ڕابردوودا ڕووبەڕووی چەندین قەیرانی ئەمنی و سیاسی بووەتەوە. هەر هێرشێکی مووشەکی سەرکەوتوو لە قووڵایی ناوچە داگیرکراوەکاندا هەستی نائەمنی گشتی بەرز دەکاتەوە و پرسیاری جددی لەبارەی کاریگەری سیستەمی بەرگری و بڕیارەکانی حکومەت دەوروژێنێت. لە ئەنجامدا وەڵامدانەوەی ئێران تەنیا ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی نییە، بەڵکوو هۆکارێکە بۆ زیادبوونی گوشاری سیاسی و کۆمەڵایەتی بۆ سەر ڕێبەرانی ڕژێمی زایۆنی.
بە کورتی، هێرشە مووشەکییەکانی ئێران بۆ سەر ناوچە داگیرکراوەکان لە وەڵامی دەستدرێژیی ئیسرائیل بۆ سەر گەڕەکی باشووری بەیروت، دەبێ بە خاڵی وەرچەرخان لە هاوکێشە خۆڕاگرییەکانی ناوچەکەدا هەژمار بکرێت.

ئەم هێرشە دەریخست کە شەڕی چل ڕۆژە نەک هەر توانای وەڵامدانەوەی ئێرانی لەناو نەبرد، بەڵکوو کۆماری ئیسلامی هێشتا توانای سەپاندنی تێچوون بەسەر دوژمنەکانیدا پاراست. پێکهێنانی هاوکێشە نوێیەکانی ڕێگریکردن، زیادکردنی تێچووی دەستدرێژی بۆ ئیسرائیل، بەهێزکردنی پێگەی میحوەری بەرخۆدان، ناردنی پەیامی دەسەڵات بۆ ئەمریکا و سەلماندنی بەردەوامی توانا مووشەکییەکانی ئێران لە گرنگترین دەرئەنجامەکانی ئەم ئۆپەراسیۆنەن. دەرئەنجامەکان کە دەتوانن کاریگەری قووڵیان لەسەر ڕەوتی پێشهاتەکانی هەرێم هەبێت لە مانگ و ساڵانی داهاتوودا.