چاودێرێکی سیاسی: بارزانییەکان ڕێگەیان نەدا چەکەکانی ترامپ بگاتە ناوخۆی ئێران

 بەشی نێودەوڵەتی: ئەو شارەزایە لە کاروباری ناوچەکە بە ئاماژەدان بە پێشهاتە ئەمنییەکانی ساڵانی ڕابردوو لە سنوورەکانی باکووری ڕۆژئاوای وڵات، وتی: ئەمریکا و بەشێک لە بزووتنەوە جیایی خوازە کوردەکان هەوڵیان دەدا لە ناوچە کوردنشینەکانی عێراق بۆ تێکدانی سەقامگیری ئێران کەڵک وەربگرن بەڵام سەرنەکەوتن.

سەید ڕەزا سەدر ئەلحوسێنی، شارەزا لە کاروباری ناوچەکە لە وتووێژێکدا لەگەڵ مێهر، وتی: ساڵانی ١٤٠١ تا ١٤٠٤ هەلومەرجێک لە ئێراندا دروست بوو کە نیگەرانی دروست کرد، کە زۆربەیان ناڕاستەقینە بوون، سەبارەت بە سنوورەکانی باکووری ڕۆژئاوای وڵات و هەندێکیش هەوڵیان دا ئەم بابەتە وەک هەڕەشەیەک لە دژی ئێران ورووژێنن، بەڵام بە کردەوە هیچ شتێکی تایبەت لەم ڕووەوە ڕووی نەدا.

ناوبراو زیادی کرد: بێگومان لە هەندێک حاڵەتدا ژمارەیەک چەک لە ڕێگا شاخاوییەکانەوە هاتوونەتە ناو ئێرانەوە، بەڵام هەرگیز ڕووی نەداوە کە هێزێک لەو لاوە بتوانێت دزە بکاتە ناو وڵات و سوود لە دۆخی ناو ئێران وەربگرێت.

ڕاشیگەیاند: دەسەڵاتدارانی بەرپرس لە کۆماری ئیسلامی ئێران وێڕای گرنگیدان بە هەموو ناوچەکانی وڵات، بایەخێکی تایبەتیان بە ناوچەکانی باکووری ڕۆژئاوا دا و ڕێوشوێنی پێویستیان لەم بوارەدا گرتەبەر.
ئاشکراکردنی پلانی ترامپ بۆ دابەشکردنی چەک لەنێوان کوردەکانی عێراق؛ شکستی ئەمریکا

سەدر حوسێنی درێژەی بە قسەکانی دا: ترامپ لە حەوتەکانی ڕابردوودا ڕایگەیاند کە "ئەمریکا ژمارەیەکی زۆر چەکی ناردووە بۆ ناوچە کوردنشینەکانی عێراق" بۆ ئەوەی ئەم چەکانە لە ناوخۆی ئێراندا دابەش بکرێن یان بۆ تاقمە جوداخوازە کوردەکان دابین بکرێن و لە هەمان کاتدا ئەگەری هێرشەکانی ئەمریکا و ڕژێمی زایۆنیستی دژ بە کۆماری ئیسلامی ئێران، ئەم گرووپانە ڕێوشوێنی دژە ئەمنیش بەڕێوە دەبەن.

وتیشی: واقیعەکە ئەوەیە کە دەسەڵاتدارانی ئێستای هەرێمی کوردستان بەتایبەت ئەو لایەنەی کە بارزانی سەرۆکایەتی دەکات، ڕایانگەیاند کە ڕێگە بە دابەشکردنی ئەو چەکانە نادەن و هەمان بابەتیان بە ڕاشکاوی وروژاندووە.

زیادیشی کرد: لە ڕاستیدا ترامپ ناڕەزایی خۆی دەربڕیبوو لەوەی کە ئەو کارەی ئەمریکا کردوویەتی و ئەو چەکانەی کە بە هەر شێوەیەک بێت چووبوونە ناو ناوچە کوردنشینەکانی عێراقەوە کاریگەری و کارایی خۆیان لەدەست داوە و ئامانجە خوازراوەکانی ئەمریکاش بەدی نەهاتووە.

کاردانەوەی جوداییخوازان بەرامبەر بە دزەپێکردنی پرسی چەکی ئەمریکا؛ ناڕەزایەتی دەربڕین بەرامبەر ترامپ

سەدر حوسێنی ئاماژەی بەوەدا: بەشێک لە جودایی خوازە کوردەکان کە لە دەرەوەی هەرێمی کوردستانی عێراق و لە وڵاتانی ئەوروپا و ناوچەکانی دیکەش ئامادەبوون، بە ئاشکراکردنی ئەم پرسە ئاڵۆز بوون و ناڕەزایەتیان دەربڕی بەرامبەر بە ترامپ کە نەدەبوو ڕایبگەیەنێت کە چەکیان پێدراوە، چونکە ئەمە دەبێتە هۆی زیادبوونی فشارەکانی سەریان لەلایەن حکومەتی ناوەندی عێراق و حکومەتی هەرێم و کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە.

ئەم شارەزایەن جەختی لەوە کردەوە: خاڵی گرنگ ئەوە بوو کە کۆماری ئیسلامی ئێران توانی هەلومەرجێک بۆ سوپای عێراق و هێزەکانی سەر بە حکوومەتی ناوەند دروست بکات بۆ چوونە ناو ئەو ناوچانەی کە پێشتر بە هۆکاری جۆراوجۆر ڕێگەیان پێنەدرابوو بچنە ژوورەوە.

وتی: ڕێوشوێنە ئەمنییەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران بە هەماهەنگی لەگەڵ حکوومەتی ناوەندی عێراق، دەسەڵاتی بەغدای لە ناوچەکانی پارێزگا کوردنشینەکاندا زیاد کرد کە ساڵانێکە کەمترین ئاستیان هەبوو.

ڕاشیگەیاند: ئەم بابەتە ڕێگەی بە محەممەد شیاع سودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق دا کە دەستوەردان لە پرسەکانی دیکەدا بکات، وەک مافی پێشمەرگە و پرسەکانی پەیوەندیدار، و زیاتر لە حکومەتەکانی پێشوو، سەروەری حکومەتی ناوەند مومارەسە بکات.

هاوکاری ئێران و بەغدا؛ بەهێزکردنی سوپای عێراق لە پارێزگا کوردنشینەکان

ڕاشیگەیاند: هاوکاری نێوان تاران و بەغدا حکومەتی ناوەندی عێراقی لە پارێزگا کوردنشینەکاندا بەهێزتر کرد، هەروەها دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ئێران لە بوارەکانی چاودێری هەواڵگری و چاودێری ئۆپەراسیۆنەکانی دژ بە گرووپە جودایی خوازەکان زیاتر بوو.

سەدر حوسێنی جەختی لەوە کردەوە: ئەم پرۆسەیە ملکەچبوونی ئەمنی حکومەتی هەرێمی کوردستانی بۆ حکومەتی ناوەندی عێراق زیادکرد، کە لە بەرژەوەندی حکومەتی عێراق بوو و دەستی بەغدای کردەوە بۆ مومارەسەی سەروەری لە ناوچە کوردنشینەکاندا.

ئاماژەی بەوەشکرد: بوونی وەزارەتی ناوخۆی عێراق و هێزەکانی سوپا و لە هەندێک ناوچەدا هێزەکانی حەشد، دەرئەنجامی گرنگی هەبوو، یەکەمیان ئەمنیەتی سنوورەکانی ئەو دوو وڵاتە بوو.

ئاماژەشی بەوەدا: دەرئەنجامی دووەم چەسپاندنی دەسەڵاتی حکومەتی ناوەندی بەغدا بوو لەو ناوچانەی کە ساڵانێک بوو لەژێر کاریگەری سیاسەتە دەرەکییەکانی ئەمریکا و سیاسەتەکانی دیکەدا بوون و ئاستی ملکەچبوون بۆ سەروەری بەغدا لەو ناوچانەدا کەمیکردبوو.

درێژەی بە قسەکانی دا: بەم شێوەیە حکومەتی سودان توانی سەروەری حکومەتی ناوەندی عێراق لەو ناوچانەدا چەسپێنێت و پتەوتر بکات، ئەمەش پرسێکی زۆر گرنگ و ستراتیژی بوو.

دەستکەوتە ئەمنییەکان: چەکداماڵینی گرووپە جوداخوازەکان و پاڵنانی سەرکردەکانیان بۆ دواوە

جەختیشی کردەوە: پرسی "چەک داماڵینی گروپە جوداخوازەکان" تا ڕادەیەکی بەرچاو ئەنجام دراوە، دەکرێت بڵێین بڕی چەکی نایاسایی زۆر کەم کراوەتەوە. لە ئێستادا لە ناوچەکەدا بە شێوەیەکی سەرەکی چەکی سووک و یاسایی هەیە کە بە لەبەرچاوگرتنی بارودۆخی فەرهەنگی ئەو ناوچانە بە هەڕەشە بۆ سەر کۆماری ئیسلامی ئێران نازانرێت.

ئەم شرۆڤەکارەی پرسە ناوچەییەکان هەروەها سەبارەت بە "سەرکردەکانی گرووپە جیایی خوازەکان" وتی: بەشێکی بەرچاو لەو کەسانە هەرێمی کوردستانی عێراقیان بەجێهێشتووە و لە ناوچە جیاجیاکانی جیهان دەژین، وە کەسانێک هەن کە پێدەچێت هێشتا لە ناوچە کوردنشینەکانی عێراقدا ئامادەبن، و بە نهێنی چالاکی دەکەن.

سەدر حوسێنی ڕایگەیاند: لەم پێوەندییەدا کارلێکی باش لە نێوان هەردوولادا دروست بووە و بە پشتبەستن بەو ڕێککەوتنانەی کە کراوە، ناوەندەکانی جێگیرکردنی ئەم گرووپانە زیاتر لە سنوورەکانی ئێران دوور بخرێنەوە و هاوکاری سنوورییەکان فراوانتر بکرێت بۆ زیادکردنی ئاسایش لە هەردوو دیوی سنوورەکان.

هاوکاری خوازراوی بارزانی لەگەڵ ئێران؛ دڵنیابوون لە ئاسایشی سنووری بەردەوام

ناوبراو زیادی کرد: پاڵپشتیی حکوومەتی ئێستای هەرێمی کوردستانی عێراق، بەتایبەتی گرووپی بارزانی، بە بەراورد بە ساڵانی ڕابردوو زۆر خوازراوتر بووە و هاوکارییەکی بەرفراوان لەگەڵ کۆماری ئیسلامی ئێران پێک هاتووە.

وتیشی: “تەنانەت لە سەردەمی جەنگی سەپێندراوی سێیەمیشدا، هەرکاتێک پێویست بوو کۆماری ئیسلامی ئێران چالاکیلە دژی هەندێک ناوەندی کۆبوونەوەی تاقمە جوداخواز و تیرۆریستییەکان بگرێتەبەر، ئەو کارانە بە ئاگاداری حکومەتی ناوەندیی عێراق ئەنجامدراون و هیچ ناکۆکییەک لەم بارەوە نەبووە”.

سەدر حوسێنی لە درێژەی قسەکانیدا وتی: حکومەتی هەرێمی کوردستانیش ملکەچبوونی حکومەتی ناوەندی عێراقی لەم بوارەدا قبوڵ کردووە و بێگومان دانوستانەکان لە ئارادایە بۆ کەمکردنەوەی ئەو ڕێوشوێنە سەربازییانە و دەستەبەرکردنی ئاسایشی بەردەوامی سنووری ئێران و عێراق بە هاوکاری حکومەتی هەرێم، بەو قووڵاییەی کە هەردوو وڵات لەسەری ڕێککەوتوون.

وتیشی: تا ئێستا بەشێکی بەرچاو لەو ڕێوشوێنانە گیراوەتەبەر، بەڵام بە لەبەرچاوگرتنی بارودۆخی شاخاویی ناوچەکە و جموجۆڵی هەندێک جوڵەی دژە شۆڕش و تیرۆریستی لە نێوان ناوچە شاخاوییەکانی عێراق و تورکیا و سوریا، ئەگەری هەندێ هەڵسوکەوت بۆ نائەمنی سنووردار دروست کردن هەر هەیە..