عن أبی أیوب قال : أمرنی رسول الله ص بقتال النّاكثین والمارقین والقاسطین مع علی؛[1] لە ئەم حەدیس ەدا كە چەندین ووشەی جیاواز هاتوە ، ڕەسولی خودا ص ئیمامی عەلی ع بەجەنگ لە گەڵ جەمەلیەكان ، سفەینیەكان و نەهرەوانیەكان فەرمان دەدات و هەروەها فەرمان دەدات بە یارەكانی كە ئەو حەزرەتە یارمەتی بدەن .
ئەم حەدیسە بە چەندین سەنەدەوە لە ئەمیری ئیمان داران عەلی ع ، ابن عباس ، ابو ایوب ، ابو سعید ، ام سلمە ، ابو رافع ، عمار ، ابن مسعود ، سعد بن عبادە و جابر ڕیوایەت كراوە .
سی سەنەد لە حەوت سەنەدەكەی هەیسەمی سەحیحە و خودی هەیسەمی ڕجالی ڕیوایەتەكەی ئیمام عەلی ع بە سیقە دەزانیت و بە هەمان شیوە ساڵحی شامی ڕجالی حەدیسەكەی بە سیقە ناو بردوە ، هەروەها سەنەدی بلازری لە امیر المومنین ع سەحیحە .ابن حجر دەڵین : سەلمینراوە كە ئەهلی جەمەل ، سفەین و نەهرەوان ، بغات و زاڵم بوون و بەڵگەكەی ئەو حەدیسەی ئیمامی عەلیە ع كە دەفەرمێت : بە شەڕ لە گەڵ ناكسین ، قاستین و مارقین ، فەرمان دراوم .و ئەم حەدیسە ، نسائی لە حصائص و بزار و تەبەرانی ، ڕیوایەتی كردوە[2]
ئەمیری ئیمان داران عەلی ع لە ڕۆژی جەمەل بە زوبەیری فەرموو : ئایا لە یاد دێنیت كە جاریك پێغەمبەر ص بە تۆی فەرموو : تۆ لە گەڵ من شەڕ دەكەی و ئەو كاتە ، كاتیكەكە تۆ بە من زوڵمت كردوە؟ زوبەیر وتی : بەڵی بیرم هاتەوە ، بەڵام لە بیرم كردبوو .[3]
ئەم حەدیسە و گفت وگۆیەی ئەمیر ئیمان داران عەلی ع لە ابن عەباس ، ابو اسود دولی ، ابن ابولیلی ، ابو حرب بن ابی اسود ، قیس بن ابی حازم ، عبدالسلام ، قتادە ، حكم بن عتیبە ، ابوجروە مازنی و اسود بن قیس لە مەردی ڕیوایەتیان كردوە ، حاكم ، زەهەبی و البانی سەنەدی ئەو حەدیس ەی بە سەحیح دەزانن و ابن كەسیر ئەوی بە مەحفوز زانیوە و چەندین سەنەدی جیاوازی بۆ ئەو حەدیسە نەقڵ كردوە ، بەڵام لە سەر ئەساسی نەقڵەكانی عقیلی و زەهەبی و ...بوخاری دوو سەنەدی بۆ ئەم حەدیسە شەریفە نەقڵ كردوە و ئەوی بە لاواز زانیوە [4] ئیوەی خوینەری ئازیز دەبینن كە ئەم حەدیسە لە لایەن دەیان نەفەرەوە نەقڵ كراوە و دەیان سەنەد و بەڵگەی متمانە پی كراوە و سەحیحی هەیە و ئەو هەموو زانایە نەقڵیان كردوە و لە كتیبەكانیان دا باسیان لیوە كردوە و ئیمە هەوڵمان داوە بۆ هەر ڕاویەك تەنها یەك مەسدەر بهینین ، بەڵام دوبارە دەبینینەوە كە بوخاری لە مێژووكەی دا ئەو حەدیسەی بە لاواز زانیوە ! .
.................................................................................................
[1].معجم الكبیر ، بەرگی 4 ، لاپەڕە172 ، حەدیسی 4049 ، وج 10 ، لاپەڕە91 ، حەدیسی 10053 و10054 ؛ معجم الاوسط ، بەرگی 8 ، لاپەڕە213 ، حەدیسی 8433 ، بەرگی 9 ، لاپەڕە165 ، حەدیسی 9434 ؛ مسند بزار ، بەرگی 2 ، لاپەڕە215 ، حەدیسی 604 ، بەرگی 3 ، لاپەڕە26 ، حەدیسی 74 ؛ مسند ابویعلى ، بەرگی 1 ، لاپەڕە398 ، حەدیسی 519 ، بەرگی 3 ، لاپەڕە194 ، حەدیسی 1623 ؛ انساب الاشراف ، بەرگی 2 ، لاپەڕە374 ؛ المستدرك علی الصحیحین ، بەرگی 3 ، لاپەڕە150 ، حەدیسی 4674.4675 ؛ الاستیعاب ، بەرگی 3 ، لاپەڕە1117 ؛ مجمع الزوائد ، بەرگی 5 ، لاپەڕە176 ، بەرگی 6 ، لاپەڕە235 ، بەرگی 7 ، لاپەڕە234 و237 ؛ مێژووی بن عساكر ، بەرگی 42 ، لاپەڕە468 الى 482 بە 13 سەندەوە.؛ كنز العمال ، حەدیسی 31721 ، لە طبرى ؛ البدایە والنهایه ، بەرگی 7 ، لاپەڕە338 ، بە 12 سەندەوە.
[2]تلخیص الحبیر ، بەرگی 4 ، لاپەڕە44.
[3]مصنف ابن ابیشیبه ، بەرگی 8 ، لاپەڕە719 ؛ مصنف عبدالرزاق ، بەرگی 11 ، لاپەڕە241 ، حەدیسی 20430 ؛ مێژووی الكبیر بخاری ، بەرگی 9 ، لاپەڕە21 ، ڕەقەم 165 ؛ المستدرك علی الصحیحین ، بەرگی 3 ، لاپەڕە412 ، حەدیسی 5573 الی 5577 ؛ مێژووی ابن عساكر ، بەرگی 18 ، لاپەڕە410 ؛ فتح البارى ، بەرگی 13 ، لاپەڕە4655 ؛ البدایه والنهایه ، بەرگی 7 ، لاپەڕە268 ؛ مجمع الزوائد ، بەرگی 7 ، لاپەڕە235 ؛ مێژووی طبرى ، بەرگی5 ، لاپەڕە200 ؛ مسند ابویعلى ، بەرگی2 ، لاپەڕە30 ، حەدیسی 666 ؛ مطالب العالیه ، بەرگی 12 ، لاپەڕە395 ، حەدیسی 4528 الی 4530 و4535 و4536 ؛ سیر اعلام النبلاء ، بەرگی 1 ، لاپەڕە59 و60 ؛ احادیپ صحیحه البانی ، بەرگی 6 ، لاپەڕە158 ، حەدیسی 2659 ؛ الاصابه وتهذیب التهذیب و....
[4]میزان الاعتدال ذهبی ، بەرگی 2 ، لاپەڕە488 ، ڕەقەم 4543 و5249 ؛ ضعفاء الكبیر عقیلی ، بەرگی 3 ، لاپەڕە35 ، ڕەقەم 990 و1029 ؛ مێژووی الكبیر بخاری ، بەرگی 5 ، لاپەڕە431 ، ڕەقەم 1403.
