١٦ ئەیلوول ٢٠١٦ - ٠٥:١٦
ڕەزامەندی دیمیستۆرا لەئاگڕبەستەکەی سووریاو داهاتووی ئەسەد لە دەست خەڵکی ئەو وڵاتەدا

"ئیستفان دیمیستۆرا"ی نوێنەری تایبەتی سکرتێری گشتی ڕێکخراوی نەتەوەکان بۆ کارو باری سووریا دوێنێ پێنج شەم لەمیانەی پرێس کۆنفرانسێک لە ژینیڤ دا وتی: ئامانج لە ڕێککەوتننی ئەمریکاو ڕووسیا لەجێگیرکردنی ئاگڕبڕ یارمەتی گەیاندن بە خەڵکی سووریایە .

دیمیستۆرا بە باسکردنی ئەوەی کە نزامی سوریا دەبێ ئیزننامەکانی پێویست بۆ هاتنی یارمەتییەکانی مرۆڤدۆستانە لەگەڵ حەلەب دەرکات، بەڕاشکاوی ووتی ئاستی تووندو تیژییەکان لە سوریا دوای  ڕێککەوتننی ئەمریکا و سوریا کەمتر بۆتەوە . وەزارەتی  دەرەوەی ئەمریکا شەوی چوار شەممە ی ڕابردوو لە سوریا هەروا درێژەی هەیە .

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا رۆژی چوار شەممە ڕایگەیاند جان کەری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا و سرگئی لاڤرۆف وەزیری دەرەوەی ڕوسیا تەییدیان کردووە ئاگڕ برست لە سوریا پاوەجێ بووە و لە بارەی درێژە کردنەوەی ٤٨ کاژێری لە جوار چێوەی پرۆسەی قۆناخ بە قۆناخ کەلەم ڕێککەوتنە دا هاتووە ، ڕێککەوتنیان کردووە .

ئیستفان دیمیستۆرا ڕۆژی چوارشەممەیش لە وتووێژ لەگەڵ  میدیا ئیتالیاییەکان لە سەر پێویستی دەستپێکردنەوەی دانووستانەکانی سیاسی جدی لە نێوان گرووپە جۆر بەجۆرەکانی سوری جەختیکرد و ووتی ئاگڕ بەستی ئێستا ، بەڕێکردنی یارمەتییەکانی مرۆڤدۆستانە وتێپەرین لە بژاردەی سەربازی بۆ چارەسەری قەیرانی سوریا لەئاکام دا دەبێتە هۆی ئەوەی هەمووان لە سەر مێزی دانووستان دا ئامادە بن .

دیمیستۆرا لە درێژەی قسەکانی دا وتی : تەنیا خەڵکی سوریا و لە رێگای دابینکردنی ڕێکارەکانی دەستبەرکراوە دەتوانن چارەنووسی بەشار ئەسەد دیاری بکەن .بەرلەوەیش ، لە درێژەی دانووستانەکانی سیاسی لە ژینێڤ ، وەلاداندرانی بەشار ئەسەد لە دەستەڵات جەختدەکرێت .

  لە وتووێژەکانی ڕابردوو ، قۆناخی ڕاگواستنەوە لە سوریا بە بێ بەشار ئەسەد بنەما بوو و ەهربۆیە دانووستانە کان پێشکەوتنی وای نەبوو .

ئەم جارە بەڵام بە هۆی بالادەستی سوپاو دەوڵەتی سوریا لە گۆڕەپانی شەڕ دا ڕاگەیاندراوە ماوەی مانەوەی ئەسەد لە سەر دەستەڵات لە قۆناخی ئینتقالی نابی زیاتر لە ٦ مانگ بێر . ئەوەی هاوپێوەندە بە باسی داهاتووی ئەسەد و چارەسەری سیاسی قەیرانی سوریا دەبێت بە دەر لە دەستەڵاتی وڵاتانی بیانییە ، تەنانەت ڕوسیا وئەمریکا کە خۆیان بە  ئەکتەری چالاکی گۆڕەپانی سوریا دەزانن .

جیاوازی ڕوانگە و هەڵوێستەکانی وڵاتەکان لەبارەی چارە نووسی بەشار ئەسەد لە داهاتووی سوریا هۆکارێکی گرنگە لە ئالۆزکاتر بوونەوەی مەسەلەکانی هاوپێوەند بە و  وڵاتە بەڵام سەرئەنجام ئەوە خەڵکی سوریان کە بڕیاری سەرەکی دەگرن .

نەیاریەتی لەگەڵ دریژەی چالاکی سیاسی ئەسەد بە بێ لەبەر چاو گرتنی دەنگ و بیرو ڕای خەڵک ی سوریا ، ئاسۆی قەیرانەکە زیاتر لە پێنج ساڵەی ئەو وڵاتە هەروا بەرەوڕووی شک وگومان کردووە .  ئەوەی لەهەنگاو یەکەم، ڕێککەوتنی مۆسکۆ و واشنگتۆن لە سوریا دا پاوەجێی دەکات ،متمانە ونیاز پاکی یە .

ڕاگیردرانی تووند وتیژییەکان  وناردنی یارمەتیەیکانی  مرۆڤدۆستانە بۆ ناوچەکانی بەر چاو لە وان شاری حەلەب بە لەبەر چاو گرتنی ڕای دەوڵەتی بەشار ئەسەد ، مەرجی سەرکەوتنی  ڕیککەوتنی ئاگر بەستی نوێ یە و جدی بوون لایەنەکانی نێو خۆیی و بیانی بۆ چارەسەری قەیرانی سوریا نیشان ئەدات . 

هەرکردەوەیەک لە سوریا چ لە گۆڕەپانی شەڕ دژی ترۆریستەکانی داعشی و بەرەی فەتحۆلشام وچ لە گۆڕەپانی یارمەتی گەیاندن بە خەڵکی ژێر گەمارو، پیویستی بە هەماهەنگی لەگەڵ دەوڵەتی دیمەشق هەیە .

ڕەوشی ئاگڕ بەست لە سوریا و چالاکییەکانی باکووری ئەو وڵاتە نابی ئاوا ڕاڤە بکرێت کە کۆنتڕۆڵی کارو بارەکان لە دەست ئەسەد چووەتە دەر . هەروڵاتیک لەکاتی شەڕ دژی ترۆریسم و ڕیککەوتنی ئاگڕ بەست ناتوانی بە سێوەی یەکلایانە لە ناوچە باکوورییەکانی سوریا چالاکییەکانی خۆی بەرەو پێشەوە ببات .

هەماهەنگی لەگەڵ دەوڵەتی سوریا لە بەرەنگاربوونەوەی ڕاستەقینە دژی ترۆریسم ،کەڵکی خراپ وەر نەگرتنلە دەرفەتی ئاگڕ بەست بۆ تەیارکردنی نەیارانی چەکدار ، بە ناو میانە ڕەو و لەئاکام دا ڕێزگرتن لە دەنگی خەڵکی سوریا لەبارەی داهاتووی سیاسی ئەسەد ، ئاگر بەستی ڕێککەتن لە سەر کراوی ئەمریکا و ڕوسیا پاوەجێی ڕادەگرێت ولەئاکام دا هەموو گرووپەکان لە سەر مێزی دانووستانی ژینیڤ کۆدەکاتەوە .

کۆتایی کورتە نامە/310