بۆچی واشنتۆن سەرەڕای باڵادەستی سەربازی، سەرکەوتنێکی ستراتیژی بەرانبەر ئێران بەدەست نەهێنا؟

 بەشی نێودەوڵاتی: بەبێ گوێدانە گێڕانەوەی جیاواز سەبارەت بە ئەنجامە مەیدانییەکانی، شەڕی چل ڕۆژە دژی ئێران واقیعێکی گرنگی بۆ شیکارانی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان ئاشکرا کرد: کەلێنی قووڵی نێوان توانا تاکتیکییەکانی ئەمریکا و دەسەڵاتی بۆ گەیشتن بە ئامانجە ستراتیژییەکان. لە کاتێکدا واشنتۆن هەوڵی دەدا ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی خۆی وەک نیشاندانی دەسەڵات و گەڕاندنەوەی ڕێگریکردن بخاتەڕوو، زۆرێک لە هەڵسەنگاندنەکان کە لە میدیای ڕۆژئاوا و ناواندەکانی توێژینەوەدا بڵاوکراونەتەوە، ئەوە دەردەخەن کە ئەم ئۆپەراسیۆنانە نەیانتوانیوە بە ئەو ئامانجە سیاسییانە بگەن کە ئەمریکا چاوەڕێی دەکرد.
لەم چوارچێوەیەدا، دیفێنس ون نیوز هەوڵی داوە یەکێک لە گرنگترین لاوازییە پێکهاتەییەکانی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا بە بەکارهێنانی دەستەواژەی “کوێربوونی ستراتیژی” ڕوون بکاتەوە؛ لاوازییەک کە دەبێتە هۆی ئەوەی سەرکەوتنە سەربازییە کورتخایەنەکان وەک سەرکەوتنی کۆتایی هەست پێبکرێت، لە کاتێکدا دەرئەنجامە سیاسی و ژێئۆپۆلەتیکییە درێژخایەنەکان ڕێگایەکی جیاواز دەگرنەبەر.
جیاوازی سەرکەوتنی تاکتیکی و سەرکەوتنی ستراتیژی
لە ئەدەبیاتی زانستی سەربازیدا ئۆپەراسیۆنی سەربازی تەنها ئامرازێکە بۆ گەیشتن بە ئامانجە سیاسییەکان. لە ڕوانگەی تیۆریستەکانی وەک کلۆزڤیتزەوە، شەڕ بە ڕێگای تر بە درێژەی سیاسەت دادەنرێت و بەهای هەر ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیش نەک بە بڕی وێرانکاری، بەڵکوو بە ڕادەی کاریگەرییەکانی لەسەر گەیشتن بە ئامانجە سیاسییەکان دەپێورێت.
بەڵام یەکێک لە کێشە درێژخایەنەکانی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا لە دوو دەیەی ڕابردوودا جێگرەوەی پێوەرەکانی ئۆپەراسیۆن بووە بۆ پێوەرە ستراتیژییەکان.

ژمارەی هەڵاتنەکان، قەبارەی بۆردومانەکان، ژمارەی ئامانجەکانی لەناوچوون یان نەهێشتنی فەرماندەکانی دوژمن هەموویان ئاماژەن کە دەتوانن ئاماژەن بۆ سەرکەوتنی ئۆپەراسیۆنێک، بەڵام هیچیان بە تەنیا ئاماژەن بۆ سەرکەوتن لە شەڕدا.
ئەزموونی ئەفغانستان و عێراق و لیبیاش هەمان واقیعی نیشان دا؛ ئەمریکا چەندین جار باڵادەستی سەربازی خۆی لە بەرەکانی شەڕدا سەلماند، بەڵام نەیتوانی ئەم باڵادەستییە بگۆڕێت بۆ نەزمێکی سیاسی سەقامگیر یان کاریگەری ستراتیژی دابمەزرێنێت.
شەڕی چل ڕۆژە و دەرخستنی بۆشایی ستراتیژی
شەڕی ئەم دواییەش هەمان نەخشەی پەیڕەو کرد. ئەمریکا و ڕژێمی زایۆنیستی بە لێدانی گورزی سەختی سەربازی و لاوازکردنی خۆڕاگری ئێران هەوڵیان دەدا هاوکێشەکانی ناوچەکە بە قازانجی خۆیان بگۆڕن. بەڵام ڕەوتی پێشهاتەکان دەریخست کە مەرج نییە هاوکێشە سیاسییەکانی ناوچەکە ملکەچی ئەنجامی مەیدانی بن.
لە کۆتایی شەڕەکەدا، نەک هەر ئێران وەک یەکێک لە یاریزانە سەرەکییەکانی هاوکێشە ئەمنییەکانی ناوچەکە مایەوە، بەڵکوو زۆرێک لە حیساباتە سەرەتاییەکانی واشنتۆنیش بەدی نەهات.

نە پێکهاتەی دەسەڵاتی ناوچەیی لە بنەڕەتدا گۆڕانی بەسەردا هات، نە میحوەری بەرخۆدان لە هاوکێشەکاندا نەهێڵدرا، هەروەها ژینگەی ئەمنیی ڕۆژئاوای ئاسیاش ئەو سەقامگیرییەی بەدەست نەهێنا کە ئەمریکا چاوەڕێی دەکرد.
بە پێچەوانەوە قەیرانی نوێ سەریان هەڵدا، تێچووی بەڕێوەبردنی کە ڕاستەوخۆ کەوتە سەر شانی ئەمریکا.
زیادبوونی تێچووی ئەمریکا
یەکێک لە گرنگترین دەرئەنجامەکانی ئەم شەڕە زیادبوونی تێچووی فرەڕەهەندی واشنتۆن بوو. لە بواری سەربازیدا، ئەمریکا ناچار بوو بەشێکی بەرچاو لە توانای لۆجستی و سیستەمی بەرگری و کەشتی جەنگی و کەرەستەی خۆی لە ناوچەکەدا بپارێزێت؛ پرسێک کە فشارێکی زیاتر دەخاتە سەر بودجەی بەرگری وڵات.
لە بواری ئابووریدا، هەر گرژییەک لە ڕۆژئاوای ئاسیا بە واتای زیادبوونی تێچووی بیمە، گواستنەوەی دەریایی، پچڕانی زنجیرەی دابینکردنی وزە و زیادبوونی فشار لەسەر ئابووری جیهانی؛ تێچووی بەشێکی بەرچاوی ڕاستەوخۆ دەکەوێتە سەر ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی.
لە گۆڕەپانی دیپلۆماسیشدا واشنتۆن ناچار بوو بەشێکی زۆر لە توانای سیاسی خۆی بۆ بەڕێوەبردنی دەرئەنجامەکانی ئەو قەیرانە تەرخان بکات کە خۆی ڕۆڵی هەبوو لە داڕشتنی.
سنووردارکردنی ئازادیی کارکردنی ئەمریکا
دەرەنجامێکی گرنگی دیکەی شەڕەکە کەمبوونەوەی ئازادیی کرداری ئەمریکا بوو لە ناوچەکەدا. لەگەڵ فراوانبوونی بازنەی گرژییەکان، واشنتۆن ڕووبەڕووی سنووردارکردنی زیاتر بووەوە بۆ بڕیاردان. نیگەرانییەکان سەبارەت بە بڵاوبوونەوەی شەڕەکە، لاوازی بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا، مەترسی لەسەر ڕێگاکانی وزە، فشاری گشتی ناوخۆیی و نیگەرانییەکانی هاوبەشە ناوچەییەکان هەموویان بژاردەکانی بڕیاردانی ئەمریکایان سنووردار کرد. لە ڕاستیدا تا هێزی سەربازی زیاتر بچێتە ناو مەیدانەکەوە، تێچووی بەکارهێنانی زیاتر بوو؛ پرسێک کە زۆرێک لە شیکاران وەک نیشانەی وەرینی دەسەڵاتی هەژموونی ئەمریکا دەزانن.

بۆشایی لە هاوپەیمانی ڕۆژئاوا
هەروەها دیفێنس ون جەخت لەسەر دەرئەنجامێکی گرنگی دیکە دەکاتەوە: قووڵبوونەوەی بۆشایی نێوان ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی. لە زۆر حاڵەتدا بڕیارەکانی واشنتۆن بەبێ کۆدەنگی تەواو لەگەڵ هاوبەشە ئەوروپییەکان یان وڵاتانی ناوچەکە دراوە. ئەمەش وایکرد هەندێک لە هاوپەیمانەکانی ئەمریکا بەرەوڕووی دەرئەنجامە ئەمنییەکانی شەڕێک ببنەوە کە هیچ ڕۆڵێکیان نەبوو لە دەستپێکردنیدا. پەرەسەندنی نیگەرانییەکانی وڵاتانی ئەوروپا سەبارەت بە ئاسایشی وزە، ئەگەری بڵاوبوونەوەی شەڕ و تێچووی ئابووری قەیرانەکە نموونەی ئەم جیاوازییانە بوون.
ئەم ڕەوتە دەتوانێت متمانەی هاوپەیمانان بە سەرکردایەتی ئەمریکا لە درێژخایەندا کەم بکاتەوە، چونکە لەگەڵ زیادبوونی تێچووی پەیڕەوکردنی سیاسەتەکانی واشنتۆن، پاڵنەرەکانی هاوبەشەکانیش بۆ هاوکاریکردن کەم دەبێتەوە.
قەیرانی ڕێگریکردن
یەکێکی دیکە لە ئامانجە سەرەکییەکانی ئەمریکا، دووبارە بنیاتنانەوەی متمانەی بەرگری بوو؛ بەڵام دەرئەنجامی شەڕەکە پرسیاری نوێی سەبارەت بە هەمان چەمک وروژاند.
ڕێگریکردن تەنها بەند نییە بە هێزی ئاگرەوە، بەڵکوو بەندە بە توانای گۆڕینی ڕەفتاری لایەنی بەرامبەریشەوە. ئەگەر دوای ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان، هەڵسوکەوتی لایەنی بەرامبەر نەگۆڕێت یان تەنانەت ئیرادەی بەرەنگاربوونەوەی بەهێزتر بێت، مەحاڵە باس لە سەرکەوتنی ڕێگریکردن بکرێت.
هەر لەبەر ئەم هۆکارە زۆرێک لە شرۆڤەکاران پێیان وایە کە شەڕی ئەم دواییە سنوورداربوونی ئەم دەسەڵاتەی ئاشکرا کردووە نەک بەهێزکردنی خۆڕاگری ئەمریکا.
کوێربوونی ستراتیژی؛ نەخۆشییەکی درێژخایەنی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا
زاراوەی "کوێربوونی ستراتیژی" تەنیا بە مانای هەڵەی زانیاری نییە، بەڵکوو ئاماژەیە بۆ بێتوانایی لە تێگەیشتن لە دەرئەنجامە درێژخایەنەکانی بڕیارەکان.
کاتێک زلهێزێکی گەورە تەنها بە پێوەرە سەربازییەکان سەرکەوتن پێناسە دەکات، لەوانەیە لە بەرەکانی شەڕدا سەربکەوێت بەڵام لە ڕووی سیاسییەوە شکست بهێنێت. نموونەکانی ئەفغانستان، عێراق، لیبیا و ئێستاش شەڕی ٤٠ ڕۆژە لە دژی ئێران، نیشان دەدات کە ئەمریکا بەردەوامە لە ڕووبەڕووبوونەوەی هەمان کێشە، ئەویش گرنگیدانی زیادەڕۆیی لە ئامرازە سەربازییەکان و گرنگییەکی کەم بە دەرئەنجامە سیاسی و کۆمەڵایەتی و جیۆپۆلیتیکییەکانی کارەکانی.
ئەنجام
شەڕی ٤٠ ڕۆژە جارێکی تر ئەو ڕاستییەی ئاشکرا کرد کە مەرج نییە باڵادەستی سەربازی بە مانای باڵادەستی ستراتیژی بێت. ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان کاتێک بە سەرکەوتوو دادەنرێت کە بتوانن ئامانجە سیاسییە دیاریکراوەکان بەدەست بهێنن، هاوپەیمانییەکان بپارێزن و تێچووی داهاتوو کەم بکەنەوە و ئازادیی کردەوەی بڕیاردەرەکان زیاد بکەن. ئەگەر پێوەرەکانی هەڵسەنگاندنی شەڕ تەنیا ژمارەی هێرشەکان، بڕی وێرانکارییەکان، یان قەبارەی ئاگرەکە بن، ڕەنگە مرۆڤ باس لە سەرکەوتنی بەشەکی بکات؛ بەڵام کاتێک پێوەرە ستراتیژییەکانی وەک گۆڕینی هاوسەنگی هێز، دامەزراندنی نەزمی خوازراو، پاراستنی متمانەی نێودەوڵەتی، کەمکردنەوەی تێچوونەکان و بەهێزکردنی هاوپەیمانییەکان لەبەرچاو دەگیرێن، وێنەیەکی جیاواز سەرهەڵدەدات.
لەم ڕوانگەیەوە، زاراوەی "کوێربوونی ستراتیژی" وەسفکردنی هەڵەیەک نییە، بەڵکو ڕەنگدانەوەی نەخشێکی دووبارەبووەوەیە لە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکادا؛ نەخشێک کە تێیدا سوودە ئۆپەراسیۆنییەکان جارێکی دیکە نەیانتوانی وەربگێڕن بۆ دەستکەوتی سیاسی و ستراتیژی بەردەوام.