ڕەنگدانەوەی شەڕی ئێران لە میدیا جیهانییەکان/ ئەگەری دوورخستنەوەی ترەمپ

میدیاکانی جیهان بە شێوەی جیاواز دەڕواننە پرسی شەڕی ئەمریکا و ئیسڕائیل دژی ئێران و لە ڕۆژی سی و نۆهەمی شەڕەکەدا ڕاگەیاندنەکانی جیهان جەختیان لەسەر شێتی و سەرەڕوویی ترەمپ و ئەگەری دوورخستنەوەی لە لایەن کۆنگرێسەوە کردووە.

ڕۆژنامەی گاردیانی بەریتانی بە پشتبەستن بە سەرچاوە ڕۆژئاواییەکان لە شیکارییەکدا دانی بەوەدا ناوە کە بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکای هان دابوو بۆ بەشداریکردن لەم سەربزێوییەدا، بە بەڵێنی شەڕێکی “کورت و ئاسان” پێش دەستپێکردنی دوایین قۆناغی گرژییەکان دژی ئێران.

نیوزویک لە ڕاپۆرتێکدا نووسیویەتی: "بازاڕەکانی بە پێشبینی ئەگەری دوورخستنەوەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا دەکەن لە ڕێگەی هەمواری ٢٥ی دەستوورەوە لە کۆتایی هەفتەدا لە ڕەوتێکی بەرزبوونەوەدا بوون، ئەمەش ئەوە دەردەخات کە قسە و باسەکان سەبارەت بە داهاتووی ئەو هێندەی تر گەرمتر بووە لەگەڵ توندبوونەوەی شەڕ لەگەڵ ئێران و ئەو مشتومڕانەی کە لێدوانەکانی ئەم دواییەی ترەمپ لێکەوتوونەتەوە.

ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز لە ڕاپۆرتێکدا نووسیویەتی: ئەم شەڕە ئێران دەگۆڕێت بۆ زلهێزێکی گەورەی جیهانی، لەم ساڵانەی دواییدا باوەڕێکی هاوبەش لە بازنەکانی جیۆپۆلەتیکیدا هەبووە کە نەزمی جیهانی بەرەو سێ جەمسەری دەسەڵات دەڕوات: ئەمریکا، چین و ڕووسیا.

کەناڵی جەزیرە بابەتێکی مامۆستای زانکۆی ئۆکسفۆرد ئەفی شلەیمی بڵاوکردەوە: شەڕی بێکۆتایی نەتانیاهۆ ئیمپراتۆریەتی ئەمریکا نوقم دەکات. لە وتارەکەدا هاتووە: لە ٢٨ی بەفرانباردا ئیسرائیل و ئەمریکا بەبێ هیچ پاساو و بنەمایەکی ئەخلاقی و یاسایی هێرشێکی ئاسمانییان بۆ سەر کۆماری ئیسلامی ئێران ئەنجامدا و لە ئەنجامدا ڕێبەری مەزنی ئینقلاب و چەندین بەرپرسی باڵای دیکەی ئێران شەهیدکران.
ڕۆژنامەی ئەلشوروکی میسری بابەتێکی محەمەد سەعد عەبدولحەفیزی بڵاوکردەوە: کەمتر لە دوو ڕۆژ لە هەڕەشەی گەڕانەوەی ئێرانییەکان بۆ “سەردەمی بەرد” ئەگەر تەسلیمی بە داواکارییەکانی ترەمپ نەبن، شاهیدی ڕاپۆرتە یەک لە دوای یەکەکان بووین کە دوو فڕۆکەی جەنگی ئەمریکی F-15 و A-10 لەلایەن بەرگرییە ئاسمانییەکانی ئێرانەوە خراونەتە خوارەوە و کۆپتەرێکی بلاک هۆک زیانی پێگەیشتووە، پرسێکە کە ترەمپی بە سەرسوڕمان برد.

ترامپ سەرەڕای ئەوەی درکی بەوە کرد کە بە ئازارەوە لێی دراوە، هەوڵیدا خەڵک ڕازی بکات کە نەلەرزۆکە و بە پەلە بانگەشەی ئەوەی کرد کە زیانەکان "کاریگەری لەسەر دانوستانەکان نابێت"، ئەمەش ئێران ڕەتیدەکاتەوە.
لە وتارێکدا کە لە ڕۆژنامەی مۆسکۆ تایمزدا بڵاوکراوەتەوە، سلاڤۆج ژیژێک شیکاری بۆ ململانێکانی ئێستا و قەیرانی جیهانی هاوچەرخ دەکات و دەڵێت "کۆتایی جیهان" دێت، ئەمەش بە مانای گۆڕانکارییەکی بنەڕەتییە لە پارامێتەرەکانی دۆخی ئێستادا.

بە بڕوای ئەو، ئەو "نەخۆشییە ئازاربەخشانە" کە بەهۆی وەستانی گواستنەوە لە سەرمایەدارییەوە بۆ سیستەمێکی دیکە دروست دەبن، لەبری هیوای داهاتوو، بەرەو کارەساتی کۆتایی (وەک هەژموونی بێکۆنتڕۆڵی زیرەکی دەستکرد و شەڕی جیهانی) دەمانبات. لە دۆخێکی وادا پێی وایە کارێکی دروست ئەوەیە کە "جیهان بگۆڕین" بەڵکوو فشار بخەیتە سەر "سوکانێکی فریاگوزاری" مێژوو.